تبلیغات
کاتب بالعدل - اصلاح قانون ارث زوجه!
کاتب بالعدل
یا أیُها الذین آمنوا إذا تدایَنتُم بدین إلی أجل مُسَمی فَاکتُبوه وَلیَکتُب بَینکُم کاتبٌ بالعدل ... بقره/282
کلیپ این عمار "زکات العلم نشره"

لینکدونی

آرشیو موضوعی

آرشیو

لینکستان

صفحات جانبی

← آمار وبلاگ

  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :

اصلاح قانون ارث زوجه!

    قانون اصلاح موادی از قانون مدنی مشتمل بر ماده واحده در جلسه علنی روز یكشنبه مورخ‌ ششم بهمن‌ماه یكهزار و سیصد و هشتاد و هفت مجلس شورای اسلامی تصویب و در مهلتهای مقرر موضوع اصول نود و چهارم (94) و نود و پنجم (95) قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران نظر شورای محترم نگهبان واصل نگردید. تصویب این ماده واحده با نیت اصلاح وضعیت ارث زوجه در مجلس هشتم صورت گرفته است

   

ماده واحده مقرر می دارد: «مواد(946) و (948) قانون مدنی مصوب 18/2/1307 به شرح زیر اصلاح و ماده (947) آن حذف می‌گردد:
    ماده946ـ
زوج از تمام اموال زوجه ارث می‌برد و زوجه در صورت فرزنددار بودن زوج یك هشتم از عین اموال منقول و یك هشتم از قیمت اموال غیرمنقول اعم از عرصه و اعیان ارث می‌برد در صورتی‌كه زوج هیچ فرزندی نداشته باشد سهم زوجه یك چهارم از كلیه اموال به ترتیب فوق می‌باشد.
    ماده948ـ
هرگاه ورثه از اداء قیمت امتناع كنند زن می‌تواند حق خود را از عین‌اموال استیفاء كند.1»

    تغییر اساسی که در ماده 946 ق.م صورت گرفته استحقاق زوجه در عرصه اموال غیرمنقول است. قبل از این اصلاحیه زوجه حقی در عرصه اموال غیرمنقول شوهر نداشت و معمولا تنها ارثی که به زوجه می رسید ربعیه یا ثمنیه اعیانی بود و برابر ماده 946 ق.م زوجه از ابنیه و اشجار و همچنین از هر قبیل اموال منقول سهم الارث داشت. فرضا اگر متوفی چندین هکتار زمین داشت زوجه هیچ سهمی در آن نداشت و معمولا سهم زوجه در مقایسه به دیگر وراث ناچیز بود.

    «اشاره كنم كه مطابق قانون مدنی كه الان جاری است و مصوب سال 1307 هست، درصورتیكه شوهر فوت كند زن از اموال منقول كلاً ارث می‌برد، آن یك هشتم یا یك چهارم بلحاظ فرزنددار بودن یا فرزنددار نبودن زوج سهم خود را از عین اموال منقول می‌برد. اما درحال حاضر از اموال غیر منقول زن فقط از قیمت ابنیه و اشجار ارث می‌برد، یعنی از زمین ارث نمی‌برد. اگر فرض كنید آپارتمان و خانه‌ای باشد، فقط از قیمت ساختمان ارث می‌برد، از قیمت زمین و عرصه ارث نمی‌برد. این براساس فتوای مشهور فقهاء بوده كه قانون مدنی از آن تبعیت كرده است. اما بعضی از فقهای عظام نظرات متفاوتی با این نظر داشتند، ازجمله مقام معظم رهبری كه نظرشان این است كه زن در اموال غیر منقول از عرصه هم ارث می‌برد و این مشكلات زیادی را حل می‌كند. الان در تقسیم ارث در دادگاههای ما حقیقتاً مشكلاتی وجود دارد. آپارتمانی هست، سهم ورثه از كل آن است، ولی سهم زن فقط از اعیانی است، یا زمین كشاورزی كه در آنجا اهمیت آن هم بیشتر هست، فقط از قیمت اشجار ارث می‌برد، از زمین ارث نمی‌برد. با این اصلاحیه ... از این به بعد اگر همسری فوت كرد، زوجه از كلیه اموال ارث می‌برد، تفاوت آن با اموال منقول و غیرمنقول در این است كه در اموال منقول از عین آن ارث می‌برد، در اموال غیر منقول از قیمت آن. البته اگر ورثه از پرداخت قیمت امتناع كنند، زن می‌تواند سهم خودش را در اموال غیر منقول هم از عین استیفاء كند. تقاضا داریم همكاران محترم به این اصلاحیه رأی بدهند كه زوجه هم بتواند سهم‌الارث خودش را از اموال غیر منقول هم استیفاء كند.2»

    نکته دیگر اینکه در مورد اعیانی نیز سهم زوجه از قیمت ابنیه و اشجار بود که معمولا زوجه برای ربعیه یا ثمنیه اعیانی از ادارات ثبت اسناد سند مالکیت اخذ می نمود و این نیز مجددا باعث ایجاد دعاوی می شد به فرض مثال سهم زوجه در ثمنیه اعیانی ملک قرار داشت و مالک ششدانگ عرصه نیز که قصد تخریب و احداث یا تعمیر ملک را داشت دچار عسر و حرج می گردید. درنهایت مالک می توانست قیمت سهم زوجه را از طریق محاکم پرداخت نموده و ثمنیه اعیانی را خریداری نماید ماده 947 ق.م مقرر می داشت: «زوجه از قیمت ابنیه و اشجار ارث می برد و نه ازعین آنها و طریقه تقویم آن است كه ابنیه و اشجار با فرض استحقاق بقاء در زمین بدون اجرت تقویم می گردد.» ماده 948 ق.م نیز مقرر می دارد: «هرگاه در مورد ماده قبل از ورثه از اداء قیمت ابنیه و اشجار امتناع كند زن می تواند حق خود را از عین آنها استیفاء نماید.»

در حال حاضر اگرچه نگارش ماده 946 نیز تغییراتی داشته ولی موضوع اصلی همان استحقاق زن در قیمت عرصه و اعیانی مال غیرمنقول است. با اصلاح این ماده یک سوال در ذهن همه خصوصا محاکم دادگستری ایجاد شد و آن اینکه آیا ملاک برای اجرای اصلاحیه فوق الذکر تاریخ فوت زوج است یا تاریخ تقسیم اموال متوفی؟ به عبارتی اگر زوج قبل از تاریخ تصویب اصلاحیه فوت نموده ولی هنوز اموال وی تقسیم نشده باشد آیا اصلاحیه شامل اینگونه افراد هم می شود یا نه؟ رویه های مختلفی در این خصوص اتخاذ گردید. عده ای معتقد بودند چون برابر ماده 4 ق.م اثر قانون نسبت به آتیه است پس ملاک تاریخ فوت است حتی اگر تقسیم اموال صورت نگرفته باشد ولی برخی هم تاریخ تقسیم اموال را ملاک قرار می دادند تا اینکه مجلس شورای اسلامی در تاریخ 26/5/89 طبق تبصره الحاقی، مقرر شد مفاد این ماده در خصوص وراث متوفایی كه قبل از تصویب آن فوت كرده ولی هنوز تركه او تقسیم نشده است نیز، لازم‌الاجرا است. البته این قانون مراحل تصویب را کاملا طی ننموده و به تایید شورای نگهبان نرسیده است.


پی نوشت:

1) روزنامه رسمی شماره70726/7  مورخ 11/12/87.

2) امین‌حسین رحیمی (سخنگوی كمیسیون قضایی و حقوقی) صورتمشروح مذاکرات مجلس تاریخ .6/11/87 برگرفته از سایت معاونت حقوقی و امور مجلس

درباره وبلاگ

مدیر وبلاگ : محمد نیکخصال
  • مدرس دانشکده حقوق
  • کارشناس ارشدحقوق کیفری
  • سردفـــتر اسناد رسمی یک بُناب
    بسمه تعالی
    * زکات العلم نشره
    * در روزگاری که علم را هم با پول معاوضه می کنند این وبلاگ با موضوعات حقوقی، فقهی، سیاسی و مذهبی با ایجاد این صفحه، محلی رایگان برای انتشار آثار شخصی و آثار قابل توجه دیگر حقوقدانان علم حقوق و قوانین و مقررات و آرای قضایی و اخبار گوناگون فراهم آورده است.
    * ارائه مقالات دیگران، به معنی تأیید محتوایی آن نیست؛ با این حال در این وبلاگ سعی شده تا از ارائه مطالب مغایر با اصول اسلامی و انسانی پرهیز گردد.
    * استفاده از مطالب این وبلاگ با ذکر نام نویسنده آزاد و مزید امتنان است.
    * منتظر مقالات، نظریات، انتقادات و پیشنهادات راهگشای شما هستیم.
    * هدف این وبلاگ صرف اطلاع رسانی بوده و کار تبلیغاتی نمی کند.

    جستجوگر

    Google

    در این وبلاگ
    در كل اینترنت
    وبلاگ-کد جستجوی گوگل

    تقویم تاریخ

    آخرین پست ها

    جستجو

    نظرسنجی

    • نظرتون در مورد وبلاگمون چیه؟




    نویسندگان

    وبلاگ

    ویراسباز: ویراستار رایگان فارسی